Μύκονος

Αρχαιολογικό Μουσείο

Παραπορτιανή

Ναυτικό Μουσείο Αιγαίου

Δήλος

Αρχαιολογικό Μουσείο Δήλου

Αρχαιολογικός Χώρος Δήλου

Καιρός

Πρόγνωση καιρού

3ήμερη πρόγνωση καιρού για το Αιγαίο

Χάρτες

Χάρτης νησιού

Χάρτης Μυκόνου (Χώρα)

Χρήσιμα

Διάφορες υπηρεσίες

Ακτοπλοϊκά εισιτήρια

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

Το Λαογραφικό Μουσείο Μυκόνου βρίσκεται στην περιοχή Κάστρο Χώρας της Μυκόνου. Θεωρείται το παλαιότερο κτίσμα του νησιού, πιθανότατα, όπως προκύπτει από χειρόγραφο του Buendelmonti τον 15^ο αιώνα, δηλαδή στα χρόνια του Βυζαντίου.

Ιδρύθηκε το1958 από το Βασίλη Κυριαζόπουλο, καθηγητή Μετεωρολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Το σημερινό κτίριο είναι κατασκευή του 18^ου αιώνα.

Τα εκθέματά του ανήκουν σε δύο κατηγορίες:

Α. Σε έργα της εγχωρίου λαϊκής τέχνης και

Β. Σε αντικείμενα ξένα προς τον τόπο, αλλά εισαχθέντα από διάφορα λιμάνια της Μεσογείου, μέσω των καραβιών, κυρίως του 18^ου και 19^ου αιώνα.

Το μουσείο αποτελείται από έξι αίθουσες:

Περιγραφή της εισόδου και της αίθουσας Α

Στην είσοδο υπάρχουν οι δύο προθήκες της συλλογής «Κλειδιά και Κλειδαριές». Εν συνεχεία, στην αίθουσα Α εκτίθενται διάφορα έπιπλα, αντικείμενα και συλλογές μεταξύ των οποίων: ένα γαμήλιο μπαούλο του19^ου αιώνα περίτεχνα διακοσμημένο με άσπρους καμπαράδες και μεταλλικές ταινίες, δύο πολυτελή βενετσιάνικα σκρίνια των μέσων του 18^ου αιώνα, μια τραπεζοροτόντα πλαισιωμένη από νεοκυκλαδικές καρέκλες, καθώς και δύο τραπέζια με ανάγλυφη διακόσμηση και μαρκετερί με φίλντισι, αντιστοίχως.

Σε δύο ξύλινες προθήκες φυλάσσονται φωτιστικά σώματα , λύχνοι, κηροπήγια, λάμπες και φανάρια, τα οποία χρησιμοποιούνταν μέχρι την έλευση του φωταερίου και του ηλεκτρισμού. Στον αψιδωτό χώρο αυτής της αίθουσας εκτίθεται η συλλογή από επιτραπέζια σκεύη του 19^ου αιώνα διακοσμημένα με παραστάσεις θεμάτων από την ελληνική μυθολογία, την αρχαία ιστορία, καθώς και απεικονίσεις ιστορικών  προσώπων και γεγονότων. Σημαντική είναι, επίσης, η συλλογή πιατικών, τα οποία  προέρχονται από το εργοστάσιο πορσελάνης των Γρυπάρηδων, που λειτουργούσε  στην Ουκρανία, στην περιοχή της Μπαράνοφκα, τον 19^ο αιώνα. Κάτω από τα πιάτα  εκτίθενται νεοκυκλαδικά λιθόγλυπτα, όπως γουδιά , φουρούσια μαρμάρινα, η επιτύμβια πλάκα με την ‘Κόρη της Μυκόνου’, καθώς και ένα μαρμάρινο θωράκιο από πρωτοχριστιανικό ναό της Δήλου. Μεταξύ άλλων υπάρχουν και τρεις μαρμάρινες πορτοσιές εντοιχισμένες σε θέσεις λειτουργικές, ανάλογες με αυτές που είχαν στο παρελθόν.

Στον ίδιο χώρο βρίσκουμε την πολύτιμη συλλογή με τα παραδοσιακά μυκονιάτικα σκουλαρίκια και τα κοσμήματα της Σοφίας Θανοπούλου, της γνωστής ‘Μαρουλίνας’, τη συλλογή με τα 200 ασημένια τάματα της ιδίας και ένα μεγάλο μέρος με τις ‘Υπογραφές του αιώνα’, υπογραφές δηλαδή των επωνύμων που επεσκέφθησαν το «μαγαζάκι» της κατά το διάστημα 1959-1971. Παρακάτω μπορεί να δει κανείς την προθήκη με τη συλλογή ‘Μέτρα και Σταθμά’, η οποία περιλαμβάνει κάθε τι με το οποίο μετρούσαν στο παρελθόν επιφάνεια, βάρος, μήκος, χρόνο κλπ. Θεωρείται  η  πληρέστερη στο είδος της στην περιοχή  της Μεσογείου.

Στην είσοδο προς την αίθουσα Β εκτίθεται η συλλογή με τα κεντήματα των  μαθητριών του ‘Σχολείου του Μαύρου’, το οποίο βρίσκεται παραπλεύρως  του Μουσείου και στο οποίο εφηρμόζετο το αλληλοδιδακτικό σύστημα στα μέσα του 19^ου αιώνα. Στο ανώτερο τμήμα των τοίχων εκτίθενται οι λιθογραφίες του Γάλλου ζωγράφου Lafosse με θέμα τις Τέσσερις Εποχές και τις Τέσσερις Ηπείρους, όπως επίσης και χρωμολιθογραφίες με θέμα το ταξίδι του Χριστόφορου  Κολόμβου.

Στην ίδια αίθουσα, σε μεγάλο δρύινο ερμάρι υπάρχει η συλλογή των 755 χειροποίητων υφαντών της Μυκόνου με τη μεγάλη χρωματική ποικιλία που τα διακρίνει. Σε αυτή περιλαμβάνονται και υφαντά είδη ένδυσης της χρονικής περιόδου 1950-1980, τότε που ήκμασε στη Μύκονο η υφαντική τέχνη και έγινε παγκόσμια μόδα . Στην καταγραφή τους συμμετείχε και η αξέχαστη λαογράφος Αλίκη Κυριακίδη – Νέστορος. Τέλος ,υπάρχουν οι κούκλες που είναι ντυμένες με αυθεντικές ενδυμασίες της Μυκόνου, αλλά και με αντίγραφα της παραδοσιακής μυκονιάτικης φορεσιάς ,όπως αυτή αποδόθηκε από το Λαογραφικό Πολιτιστικό Σύλλογο Γυναικών Μυκόνου από περιγραφές περιηγητών των περασμένων αιώνων.

Περιγραφή αίθουσας Β

Ο χώρος αυτός αποτελούσε  τη ‘Σάλα’ του καπεταναίικου σπιτιού του Καπετάν Νικόλα Μαλούχου, προπάππου του δωρητή. Και εδώ υπάρχουν  γαλλικές λιθογραφίες και προσωπογραφίες παλιών Μυκονιατών ,αρχόντων και λογίων του νησιού, καθώς και έργα ζωγραφικής από μυκονιάτες καλλιτέχνες. Μεταξύ πολλών αντικειμένων και επίπλων του 18^ου εκτίθενται ένα γαλλικό εκκρεμές,  μια βενετσιάνικη ‘καντουνιέρα’, με βιβλία του  γνωστού κριτικού Α. Καραντώνη. Ένας γαλλικός καθρέφτης με περίτεχνη διακόσμηση, χειροκίνητες και ποδοκίνητες ραπτομηχανές του 1840, σίδερα σιδερώματος, μπρούτζινο μαγκάλι με έξεργη ανάγλυφη διακόσμηση και οβάλ μαρμάρινο τραπέζι πάνω στο οποίο βρίσκονται το ‘κοπανέλι’ για την κατασκευή δαντέλας και ένας φωνόγραφος του 19^ου  αιώνα.

Περιγραφή αίθουσας Γ

Η τρίτη αίθουσα αποτελεί σύνθεση αστικής κρεβατοκάμαρας  του 19^ου  αιώνα, με διπλό σιδερένιο κρεβάτι με ουρανό και διακοσμητικό γύρο, μαρμάρινο κομοδίνο, καρυδένια ντουλάπα, χάλκινο κρεμαστό νιπτήρα με την πετσετοθήκη και το ‘καλημέρα ‘ ,ενώ το μεταξωτό πάπλωμα του 1850 και  το παλιό μπιντέ  και το ‘αγγειό’ συμπληρώνουν το σύνολο.

Περιγραφή αίθουσας Δ

Η τέταρτη αίθουσα είναι η τυπική κουζίνα  ενός σπιτιού του 19^ου  αιώνα. Στο τζάκι με το’ μαεριό’ υπάρχουν πολλά σύνεργα και σκεύη μαγειρικής , καθώς και καύσιμη ύλη της περιοχής του νησιού.  Στο σύνολό της η κουζίνα  περιλαμβάνει πάρα πολύ πλούσια συλλογή από αντικείμενα και σκεύη της καθημερινής ζωής της εποχής. Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η έκθεση με τα αρτοσκευάσματα και τα ομοιώματα παραδοσιακών εδεσμάτων της Μυκόνου.

Περιγραφή αίθουσας Ε

Ο χώρος αυτής της αίθουσας  έχει διαμορφωθεί έτσι ώστε να ταξινομηθούν τα βιβλία, οι παλιές εφημερίδες και τα διάφορα αρχεία που φυλάσσονται στο Μουσείο. Φυλάσσονται επίσης χρονικά και παλιά ημερολόγια ,όπως αυτό του ήρωα Νικολάου Σουρμελή. Στους τοίχους υπάρχουν κορνίζες με την παραδοσιακή ενδυμασία της Μυκονιάτισσας  των τριών τελευταίων αιώνων, όπως τις ζωγράφισαν διάφοροι  περιηγητές κατά καιρούς. Εκτίθενται ,επίσης , χειροποίητες φιγούρες του Καραγκιόζη και άλλων ηρώων του θεάτρου σκιών  φτιαγμένες από τον Ευγένιο Σπαθάρη. Στα  ράφια υπάρχουν οι συλλογές με τα δείγματα λαϊκής  αγγειοπλαστικής τέχνης διαφόρων χωρών της Μεσογείου και τα παλιά σίδερα σιδερώματος, ενώ σε γυάλινη προθήκη υπάρχει κούκλα ντυμένη με ενδυμασία  εξαιρετικής ποιότητας και κατασκευής, ενώ εκτίθενται και τα προσωπικά αντικείμενα της τουαλέττας της.

Περιγραφή αίθουσας  ΣΤ 

«Μύκονος και θάλασσα» είναι ο τίτλος της συλλογής που φιλοξενείται σε αυτή την αίθουσα .Kατεβαίνοντας  τη μικρή σκάλα που οδηγεί   στο  επίπεδο   αυτό  νιώθουμε  ότι  γυρνάμε πίσω στο χρόνο, στην εποχή  που η ελληνική ναυτιλία  δέσποζε στην  «Άσπρη Θάλασσα», δηλαδή τον αιγιακό χώρο. Στις προθήκες αντικρίζουμε  ξύλινα αντίγραφα μυκονιάτικων  καϊκιών και πλοίων του 19^ου αιώνα φτιαγμένα  από τους ντόπιους τεχνίτες και ναυτικούς  στις  ώρες της ανάπαυλας. Τριγύρω στους  τοίχους, υδατογραφίες  παλιών μυκονιάτικων καραβιών και μια πλούσια συλλογή  από χάρτες και διαγράμματα του νησιού σχεδιασμένα  από περιηγητές και ζωγράφους των τελευταίων  πέντε αιώνων. Στις παλιές καραβοκασέλες  και σε άλλες προθήκες  φυλάσσονται  εργαλεία  απαραίτητα σε ναυτικούς  και  καραβομαραγκούς, καθώς  και σύνεργα  πλοήγησης ,όπως  εξάντες, βαρόμετρα, κυάλια, πυξίδες κ.ά. Στον ίδιο χώρο  βρίσκονται και δύο μεγάλου μεγέθους αντίγραφα καραβιών: η ‘μπελού’ , χαρακτηριστικό μυκονιάτικο σκαρί με μεγάλη ιστιοφορία σε σχέση με  το μέγεθός του, ένα είδος ταχύπλοου της εποχής που το ταξίδευαν οι μυκονιάτες ως το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και το ομοίωμα του μπρικιού «Τέσσερις Αδελφές» , ιδιοκτησία του μυκονιάτη Καπτα-Νικόλα Μαλούχου, ιδιοκτήτη του σπιτιού στο οποίο στεγάζεται το Μουσείο.

Στο βάθος  βρίσκεται ομοίωμα  πολεμικού πλοίου, σαν αυτά που πήραν μέρος στην  Επανάσταση του 1821. Από αυτό  μόνο το σκαρί είναι καινούριο ενώ όλος  ο εξοπλισμός του απαρτίζεται από αυθεντικά εξαρτήματα και αντικείμενα. Τέλος, εδώ θα δούμε και δύο εξαιρετικής σημασίας  ευρήματα, ένα τμήμα του περιτειχίσματος της πόλης της Μυκόνου και το πηγάδι του πειρατή Μανώλη Μερμελέχα.

ΤΟ  ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ  ΛΕΝΑΣ

Το ‘Σπίτι της Λένας’ αποτελεί παράρτημα του Λαογραφικού Μουσείου. Πρόκειται για μονώροφη οικοδομή του 19^ου  αιώνα με την τυπική για την εποχή διαίρεση και επίπλωση. Ως οικοδομή και επίπλωση αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα μεσοαστικού σπιτιού εκείνης της εποχής. Ονομάστηκε   έτσι  από την τελευταία  ιδιοκτήτριά του, Λένα  Σκριβάνου.

ΤΟ ΑΓΡΟΤΟΜΟΥΣΕΙΟ ΜΥΚΟΝΟΥ

Το αγροτομουσείο Μυκόνου είναι τύπου Μουσείου της Υπαίθρου. Ο μυκονιάτης  ανεμόμυλος αποτελεί μια τριόρωφη κυλινδρική οικοδομή. Το υπερυψωμένο ισόγειο χρησιμοποιείται για τη συγκέντρωση και τη  ζύγιση του σιτοκρίθαρου, ενώ μια  σκάλα ανεβάζει στους πάνω ορόφους. Στο δεύτερο όροφο λειτουργεί το πανάρχαιο αλεστικό μηχάνημα. Πλάι στον ανεμόμυλο του Αγροτομουσείου υπάρχει το παραδοσιακό αλώνι και  παρακάτω ο ιδιόρυθμος χωριάτικος φούρνος. Οι τρεις αυτές εγκαταστάσεις  συνθέτουν  τη μεταποιητική  αλυσσίδα στάρι-αλεύρι –ψωμί, που για πολλούς αιώνες εξασφάλιζε  στον  άνθρωπο  το βασικότερο  τρόφιμο , το ψωμί. Εκεί κοντά βρίσκεται ένα άλλο μεταποιητικό συγκρότημα . Είναι το πατητήρι των σταφυλιών με τους υποδοχείς  του μούστου. Σε μικρή  απόσταση παραστέκει ένα αριστούργημα λαϊκής αρχιτεκτονικής: ένας χωριάτικος περιστερώνας. Πολύ κοντά βρίσκεται το σπιτάκι του μυλωνά στο οποίο φιλοξενείται η συλλογή από παλιά αγροτικά εργαλεία και μηχανήματα του παρελθόντος.